فارسی | English
خانه |
پايان نامه هاي شهري |
مقالات شهري |
جستجو در مقالات و پايان نامه ها |
مفاهيم |
درباره مدیریت شهری |
قانون |
اخبار |
معرفی کتاب |
نظرات |
خدمات |
ثبت نام |
اسکان غيررسمي:حاشیه نشینی:تعاریف:مفاهیم ۱۳۹۱/۸/۱۵
اسکان غیررسمی,حاشیه نشینی,سکونتگاه خودروی,اسکان غيررسمي,زاغه نشين,سکونت نامتعارف شهری تشريح اسکان غیررسمی,حاشیه نشینی,سکونتگاه خودروی,اسکان غيررسمي,زاغه نشين,سکونت نامتعارف شهری

به نام خدا

 

موقعيت شما  : سايت مرجع مديريت شهري >> مفاهيم >> اسکان غيررسمي

 

شناخت مفهوم :

 اگر در دهه های 1340 یا 1350 اصطلاح حاشیه نشینی در ادبیات  توسعه شهری ایران می توانست دلالت بر فضاهای مسکونی پیرامونی برخی شهرهای بزرگ داشته باشد و همین عنوان می توانست بیانگر صورت مسئله و احتمالا راه حل آن را نیز باشد ، اما در سال هاي اخير با دگرگون شدن شرایط جهانی و داخلی، به اصطلاحی کلی ، و با مصداق هایی پیچیده تبدیل شده که توصیف و تبیین پدیده مورد نظر خارج از توان آن است.
اگر در اواسط دهه 1350  چنین سکونتگاهایی با سیمای کالبدی نابسامان و البته در مقیاسی بسیار محدود به مثابه نمادی از فقر مطلق و بی عدالتی اجتماعی و با عنوان هایی از قبیل حلبی آباد یا گودنشین ها ، دلایل شکل گیری آنها ساختاری عنوان می شد ، اکنون به نظر می رسد ديگر ترکيبي از زندگي رسمي و غيررسمي در اين محلات به چشم مي خورد که نشان از روی آوردن تعدادي زيادي از ساکنين شهرها به اين محلات دارد.
البته نباید از نظر دور داشت که هنوز اصطلاح حاشیه نشینی معنا و کاربردی روشنی می تواند داشته باشد که عبارت است از کنارگذاشته شدگی یا به حاشیه رانده شدن برخی از گروه های آسیب پذیر اجتماعی از گستره نظام برنامه ریزی و توسعه اقتصادی – اجتماعی و به بیان دیگر شهروندزدایی از کم درآمدها . بی تردید روند توسعه اقتصادی – اجتماعی در چند دهه گذشته هرگز متوقف نشده است ، ولی می توان گفت که با گسترش و ساختیابی پدیده ای که به آن حاشیه نشینی اطلاق می شود ، از میزان پایداری روند این توسعه کاسته است و می تواند دستاوردهای کنونی آن را نیز مورد تهدید قرار دهد.

سرآغاز مطرح شدن مفاهیمی مانند تضاد شهر و روستا ، فرهنگ فقر به مطالعات انجام شده درباره فقر در آمریکای لاتین در دهه های 1960 و 1970 میلادی باز می گردد. . اصطلاح سکونتگاه های مبتنی بر تصرف عدوانی به عنوان یکی از شکل های غالب تامین سرپناه گروه های کم درآمد بر اساس همین دیدگاه مطرح شد .
  خاستگاه نظری این رویکرد ها به طرح نظریه وابستگی در زمینه مباحث توسعه اقتصادی باز می گردد. در سال 1948 کمیسیون اقتصادی سازمان ملل برای آمریکای لاتین  ( ECLA ) مشخصه نظام جهانی را بر اساس گروهبندی مرکز ( کشورهای توسعه یافته صنعتی  ) و پیرامون ( کشورهای کم توسعه یافته با غلبه اقتصاد کشاورزی )  و مناسبات بین آنها را بر اساس ساختار اقتصاد جهانی توصیف می کند . بعدها نیز نظریه پردازانی مانند آندره  گوندر فرانک با تاکید بر اعمال  مکانیزم های کنترلی  مرکز بر پیرامون به تبیین مفهوم توسعه نیآفتگی می پردازند . از نظر این دیدگاه ممکن است در پاره ای از کشورها و در چارچوب وابستگی به نظام جهانی گونه ای از رشد اقتصادی تحقق یابد ولی این فرایند با پیامدهای منفی مانند تورم و بیکاری ، کاستی های گسترده خدماتی و کمبود مسکن همراه می شود .  چنین توسعه ناموزونی به شهر نشینی وابسته ای می انجامد که در آن شهر به عنوان دروازه های خروج منابع مالی و سرمایه ای و حلقه وابستگی به نظام جهانی به شمار می آیند این دیدگاه منفی از توسعه شهر با طرح مفهوم دوگانگی روستا و شهر، روابط ناعادلانه بین آنها بر اثر توسعه وابسته  به سوی طرح برنامه و شعارهایی در زمینه احیاء توسعه روستایی ( اقتصاد کشاورزی به عنوان محور توسعه ) روی آورد ، چرا که عقب ماندگی مناطق روستایی و امواج مهاجرت های روستا شهری و به تبع آن  شکل گیری پدیده ای به نام  " حاشیه نشینی" در کنار شهرهای بزرگ را در همین چارچوب تبیین می کرد .  پدیده نخست شهری  یا شهرها بزرگ منطقه ای ( شهرهایی که در مقایسه با دیگر شهرها از تمرکز جمعیتی و اقتصادی بسیار بیشتری برخوردارند ) از دیگر مفاهیمی است  که به  دیدگاه نظری توسعه و شهرنشینی وابسته تعلق دارد . به این ترتیب دیدگاه های شهرستیز، راه حل چنین مسئله ای را در بازگشت مهاجران کنونی یا جلوگیری از وقوع مهاجرت های جدید جستجو می کند .


   بی تردید نکات مطرح شده بخشی از واقعیت را در زمان و مکان معین بیان می کنند ولی نه به شکلی پویا و جامع .  دیدگاه  ساختارگرا  بین توسعه وابسته و شهرنشینی ناموزون رابطه ساختاری بلاواسطه ای برقرار می کند و به شکلی جزمی پدیده حاشیه نشینی را امری ناگزیر جلوه می دهد  که از بطن مناسبات اقتصادی – اجتماعی فرا می رویند . از سوی دیگر این رویکرد بین تقسیم کار جهانی فعالیت های اقتصادی و شکل گیری اقتصاد های ملی(در کشورهای پیرامونی ) بنا بر نیازهای کشورهای مرکز( در چارچوب نظریه مرکز و پیرامون) تفاوتی قائل نمی شود و راه حل هایی که پیش روی می گذارد عمدتا بر محور گسستن از اقتصاد جهانی قرار دارد .
  اصطلاح حاشیه نشینی یا سکونتگاه های حاشیه ای ( marginal settlement)  بر فرایند تاریخی دلالت دارد که شکل هایی از تامین مسکن و اسکان گروه های کم درآمد را قبیل زاغه یا آلونک نشینی به شکل های پراکنده یا متمرکز  ، تصرف عدوانی و سازمان یافته اراضی در قالب جنبش های اجتماعی خود پو تا جنبه سوداگرانه یافتن این رو ند به شکل خانه سازی و تفکیک غیر رسمی زمین بویژه در نقاط روستایی را در بر می گیرد .

ارتباط با مديريت شهري :

مديريت شهري وظيفه خدمت رساني و ارتقاي محيط شهري در کنار حفظ محيط هاي ساخته شده را بر عهده دارد, مشروط به حفظ محيط طبيعي. اسکان غيررسمي از ديدگاه پژوهشگران به عنوان چالش توسعه پايدار شهري شناخته شده است. مداخلات انجام شده در پي سال ها نشان داده است موقعيت پس از تغيير اين سکونتگاه ها شرايط جديدي ايجاد نموده است که حل آنها به طول عمر شهرداران کفايت نمي نمود.

ترکيب روابط اجتماعي, مشکلات اقتصادي , ضعف زيرساخت ها و خدمات عمومي در اين نقاط بستر نامناسبي براي شرايط آتي اين مناطق به همراه دارد. توصيه هاي اخير, توجه ويژه به توانمندي هاي مردمي و ايجاد مشارکت عمومي را بر مداخلات کالبدی مقدم دانسته است, اما ناتواني نيروهاي شهرداري در درک واقعي نيازهاي اين محله ها خود عاملي مضاعف بر نامناسب تر شدن اين محيط ها و عدم درک آنها شده است.

مديريت شهري موظف است با درک موقعيت حقوقي خود و با شناخت وضعيت اين سکونتگاه ها, بدون پيش زمينه منفي نسبت به اين سکونتگاه ها براي بهبود آنها تلاش نمايد. اين نکته قابل توجه است پاره اي از انديشمندان اين محله ها را نتيجه بي توجهي برنامه ريزان شهري به اقشار کم درآمد مي دانند و ساخت اين محيط ها را کم هزينه ترين راه براي سکونت اين افراد دانسته اند. بهبود اين محله ها بدون درک اثرگذاري ابعاد اجتماعي ساکنين آنها بر محيط شهري و توسعه آتي محله خودشان به سادگي انجام پذير نخواهد بود. با اهميت شدن اين محلات از نظر اثرگذاري به فرايند هاي توسعه شهري و اثرهاي محتلف اجتماعي, اقتصادي و محيطي الزام مطالعه و پژوهش در اين حيطه را مشخص نموده است.


مقالات مرتبط در سايت مرجع مديريت شهري

 

 ارزيابي و شناسايي کنشگران توسعه ناپايدار محلات غيررسمي: نمونه موردي محله غيررسمي شميران نو

نويسندگان : غلامرضا کاظميان / وجه الله قرباني زاده / سعيد شفيعا

انتشار يافته در نشريه علمي پژوهشي نامه معماری و شهرسازی - شماره هشتم- حجم فايل پي دي اف 451 کيلوبايت

در طول تاريخ شهرنشيني، ساخت  و سازهاي غيررسمي بخشي از حيات ناپايدار شهري بوده اند. اين محلات به واسطه تامين تقاضاي سرپناه اقشار کم درآمد، محل تجمع گونه هاي مختلف اقشار و طبقات اجتماعي فرودست هستند. تقاضا و تجمعي که شاکله ناپايداري حيات شهري اين محله‌ها را شکل داده‌اند. اين مقاله، مردم نگاري سکونت گاه غيررسمي شميران نو واقع در منطقه 4 شهرداري تهران مي باشد. هدف پژوهش، شناسايي انگيزه ها، تمايلات و آثار گروه¬هاي سازنده غيرمجاز است. نتايج نشان مي دهد حداقل سه گروه اجتماعي متفاوت، در محيط اين محله به ساخت وساز بي قاعده پرداخته و مي پردازند: گروه اول با عنوان قديمي هاي ناچار، گروه دوم با عنوان مهاجران مهاجر پذير و گروه سوم با عنوان سودجويان مسافر. در حالي که هر يک از اين کنش گران، منابعي با اهميت براي پايداري محله مي‌توانند باشند؛ مقايسه نتايج تحقيق با مدل هاي معتبر نشان مي دهد که محله مورد بررسي داراي گونه هاي متفاوت اجتماعي با وضعيت رواني و اجتماعي مختلف است. بنابراين دستيابي به اهداف برنامه هاي بهسازي و اصلاحي با استفاده از روشهاي ترکيبي و پويا با هدايت ظرفيت ها، انگيزه ها و خواسته هاي گروه هاي سازنده مقدور خواهد شد.

واژگان کليدي : ساخت وسازهاي غيررسمي، محله غيررسمي،  شميران نو، گروه هاي اجتماعي، توسعه ناپايدار

 

توسعة اجتماع ـ محور: سازوکاری براي ساماندهي سکونتگاه هاي غيـررسمـي

انتشار يافته در نشریه شهرسازی و معماری هفت شهر، شماره 23-24، 1387. حجم فايل زيپ 350 کيلوبايت - محمدي، عليرضا. روستا، مجيد(1387)

چکيده :گرچه رويکرد اجتماعی موضوع تازه‌ای در برنامه ريزي توسعه شهری نمی باشد؛ ليکن متناسب با ساختارهای سياسی و اجتماعي و اداري کشورهاي مختلف؛ در عمل و در بسياري موارد به ويژه در كشورهاي ‹جنوب› داراي نتايج متفاوت و در مواردي ناكام در ارتقاي زيستي و محيطي اجتماعات محلي شهرها و سکونتگاه‌هاي غيررسمي بوده است. به ويژه آنکه در غالب برنامه‌های توسعه و عمران شهري، صرفه های اقتصادی و جنبه هاي کالبدي بيش از نيازها و اولويت‌‌هاي اجتماعي مورد توجه قرار گرفته اند. در سطح سکونتگاه های غيررسمی، به تبع شرايط متفاوت شهرنشيني و الگوي سکونت و اقتصادي سياسي شهري ؛ هر نوع طرح و برنامة تهيه شده براي اين محلات، اجتماعات آنها را به مثابه گروه هاي هدفي که بايد براي آنها برنامه ريزي نمود، تلقي نموده اند و از سرمايه هاي اجتماعي آنها در تهية طرح ها و برنامه هاي توسعه به مثابه يک فرآیند، استفاده مناسب به عمل نيامده است. توانايي آنها تحت تأثير عوامل بيروني توسعه قرار گرفته است. اين نوشتار ضمن تأکيد بر اهميت توسعه بر مبناي توسعة اجتماع محور، با ذکر نمونه هايي از کشورهاي مختلف؛ اين رويکرد را به عنوان سازوکار موثري در افزايش پايداري و اثربخشي اجتماعي برنامه هاي توسعه محلهاي در سکونتگاه‌هاي غيرررسمي پيشنهاد مي كند.    واژگان کليدي: توسعة اجتماع محور، توانمندسازی(ارتقای توانمندی) اجتماع محلّي، بهسازي سکونتگاه غيررسمي.

 

آسيب‌شناسی سياست‌های دولت در ساماندهی اسکان غيررسمی، نمونه موردی: محلات نای‌بند، شيرسوم و خواجه عطا، شهر بندرعباس

 

نويسنده : احمد پوراحمد ،  محمدتقی رهنمايی ،  مهدی قرخلو و  محمد اسکندری نوده

انتشار يافته در دوره 2, شماره 5 - ( تابستان 1389 ) مجله مطالعات و پژوهش هاي شهري و منطقه اي - حجم فايل زيپ 1.37 مگابايت

بنا بر برآورد برنامه‌ اسکانِ بشرِ سازمان ملل متحد، بيش از 50 درصدِ ساکنانِ شهرهايِ کشورهايِ کم‌درآمد و 20 درصدِ کشورهايِ با درآمدِ متوسط، در سکونتگاه‌های غيررسمی زندگی می‌کنند که سنجه‌های سواد، تندرستی، درآمد و پيشرفت اجتماعی، از ميانگين شهری در آن کشورها پايين‌تر است و شايسته‌ شان و کرامت انسانی نيست. کشور ما نيز از جمله کشورهايی است که با اين مسأله‌ شهری درگير است. بر اساس تاکيدات موجود در قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران، تامين سرپناه مناسب و در خور شان انسان، يکی از وظايف بسيار مهمِ دولت در قبال شهروندان ايرانی به شمار می‌آيد. دولت در ايران- چه قبل از انقلاب اسلامی و چه پس از آن- سياست‌های زمين و مسکن شهری را در دست داشته و کنترل می‌کرده‌است. اين مقاله با استفاده از روش تحليلی – تبيينی، با رويکرد کيفی و کمی و جمع‌آوری اسنادی و اکتشافی داده‌ها، سعی در بازنمايی آسيبِ‌ سياست‌های به کار رفته توسط دولت و علل کمتر رضايت‌بخش بودن سياست‌های آن در راستای ساماندهی اسکان غيررسمی دارد. لذا از پرسشنامه و روش تحليل عاملی برای ارزيابی شاخص‌ها استفاده شد. نتايج به دست آمده، حاکی از آن است که سياست‌های دولت در دوره‌های مختلف، نه تنها به پايداری اجتماعی، فيزيکی و کالبدی سکونتگاه‌های غيررسمی منجر نگرديده است، بلکه باعث محروم شدن بخش وسيعی از افراد کم‌درآمد از تسهيلات زمين و مسکن شهری در برنامه‌های دولت نيز شده است، در اين راستا، نتيجه‌گيری و پيشنهادها ارائه شده است.



شناخت و ارزيابی اسکان غير رسمی در قوانين شهری ايران

 

دکتر کاظميان در اين مقاله به بررسی قوانين شهری فرآيند قاعده مند کردن محدوديت های اسکان غير رسمی به سه نقش بسترساز,ابزار و دريافت حمايت فرگير پرداخته و سعی در بيان شکاف های قانونی در مورد اين موضوع شهری پرداخته و نهايتا ارزيابی و تحليل مقدماتی ارائه نموده است. حجم فايل 2.67 مگابايت -چاپ شده در شماره 8 فصلنامه عمران و بهسازی شهری


حاشيه نشينی و فرآيند تحول آن(قبل از انقلاب)


دکتر علی حاج يوسفی در اين مقاله به بررسی پديده حاشيه نشينی يا اسکان غير رسمی در دوره های مختلف پيش از انقلاب پرداخته و به بررسی توسعه درون زا و برون زا و مکتب وابستگی  در خلال مطالب پرداخته.نهايتا ديد بسيار خوبی از روند های مختلف جهانی بر اين پديده شهری در اين مقاله نمايان است . حجم فايل4.55 مگابايت . چاپ شده در شماره 8 فصلنامه عمران و بهسازی شهری


آسيب شناسی اقتصادی نقاط حاشيه نشين و ارتباط آن با

 

سيد محمد ابراهيمی - علی مسگريان

 

در اين مقاله با بررسی موردی مناطق اقباليه-پوبيندر و خيرآباد قزوين  و استفاده از اطلاعات زنديانيان ساکن اين مناطق و بررسی اشتغال آنها و نحوه سکونت آنها به ارتباط اسکان غيررسمی يا حاشيه نشينی و جرم پرداخته شده است.

 

انتشاريافته در مجله اصلاح مديريت - شماره 78-مهر ماه  1387- حجم فايل 357 کيلوبايت


حاشيه نشينی چالشی فراروی توسعه پايدار شهری

 

نويسنده : اسداله نقدی - رسول صادقی

در اين مقاله اسکان غيررسمی به عنوان چالشی فراروی توسعه پايدار شهری نگريسته شده و در اين ارتباط علل,مکانيزم و پيامد های حاشيه نشينی در شهر همدان با استفاده از رويکرد کمی  و کيفی مورد کند و کاو قرار گرفته است

 

انتشاريافته در فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی - سال ÷نجم - شماره 20- حجم فايل 227 کيلوبايت


حاشيه رانده شدن,مساله اسکان غيررسمي و اقتصاد سياسي

 

  نويسنده : دکتر اسماعيل دويران

 

انتشار يافته در همايش سکونتگاه هاي غيررسمي : چالش ها - راهبردها( بامحوريت منطقه کلانشهري تهران) اسفند ماه 1388 - دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري-حجم فايل 5 مگابايت

 

اين مقاله با نگاه اقتصاد سياسي فضا به پديده اسکان غيررسمي و استفاده از مدل دکتر پيران در مورد اسکان غيررسمي در ايران به ارائه نظر درمورد نحوه برون رفت از اين مسئله شهري مي پردازد.


برنامه ريزي منطقه اي موثر در کاهش فقر ناشي از سکونت غيررسمي

نويسنده : علي طهموري و سروناز حسن رضوي

 

انتشار يافته در همايش سکونتگاه هاي غيررسمي : چالش ها - راهبردها( بامحوريت منطقه کلانشهري تهران) اسفند ماه 1388 - دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري-حجم فايل زيپ 6 مگابايت

 

اين مقاله راه کارمقابله و اصلاح فقر شهري به صورت اسکان غيررسمي را در نگاه منطقه اي جويا مي شود و با بررسي مباني نظري مديريت منطقه کلانشهري نياز به توجه جديد به مباحث مديريت منطقه کلانشهري را از مهمترين راه کارهاي غلبه بر اين مشکل شهري مي داند.

 

ظرفيت سازي اجتماع محور:پشتوانه ساماندهي سکونتگاه هاي غيررسمي

 

نويسنده : عليرضا محمدي

 

انتشار يافته در همايش سکونتگاه هاي غيررسمي : چالش ها - راهبردها( بامحوريت منطقه کلانشهري تهران) اسفند ماه 1388 - دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهرري-حجم فايل زيپ 6.8 مگابايت

 

اين مقاله با نگاه استفاده از ظرفيت هاي موجود براي بهسازي و بهبود وضعيت اسکان غيررسمي نوشته شده است و با ارائه جمع بندي در مورد روش هاي ايجاد ظرفيت در جوامع غيررسمي سعي در بهبود شرايط موجود دارد.


مديريت بحران های احتمالی سکونتگاه های غيررسمی کلاشهر تهران

 

 

 

 

 


دکتر محمد علی شفيعا، سعيد شفيعا، سپيده شفيعا

انتشار يافته در همايش سوم ملي مقاوم سازي و مديريت شهري- ارديبهشت 1389 - حجم فايل زيپ 143 کيلوبايت

گوتمن کلانشهر را پيچيده ترين و در عين حال با عظمت ترين مصنوع بشر تا به امروز می داند. مديريت شهری با هدف تقويت فرايند توسعه پايدار شهری و بهبود کيفيت زندگی شهروندان نقش بسزايي در هدايت مسائل آتی کلانشهرها بر عهده دارد.رشد روز افزون شهرنشينی در سال های اخير زمينه ساز ايجاد آسيب های جديدی در شهرها و کلانشهرها شده است که نقش آفرينی های بيشتری را از مديريت شهری طلب می نمايد .اسکان غيررسمی از باقدمت ترين سيب هايي است که در سکونتگاه های انسانی پا به پای رشد شهرها خودنمايي نموده است .با توجه به اينکه کلانشهر تهران ،به عنوان پايتخت کشور ايران، از قابليت ها و جاذبه های ويژه ای برخوردار است، بررسی موضوع اسکان غيررسمی در آن مطلوبيت های ويژه ی علمی و کاربردی دارد.بررسی آثار و ابعاد، کالبدی و اجتماعی در اين نوع سکونتگاه ها ،قابليت شناخت زمينه های بروز بحران های شهری را فراهم می سازد.بحران هايي که در صورت عدم مديريت زمينه ساز مشکلات فراتر از سطح محلی و منطقه ای خواهد بود.اين مقاله با بررسی اين نوع سکونتگاه ها و با استناد به اطلاعات و آمار جمع آوری شده در دوره های مختلف تاريخی، اسکان غيررسمی درکلانشهر تهران را ،ناشی از مهاجرت های داخلی استان تهران دانسته و با تمرکز بر چرخه پيشگيری،آمادگی،مقابله و بازسازی مديريت بحران


حاشیه نشینی و راه کارهای سامان دهی آن در جهان

 

هدف از تهیه و تدوین این مقااله استفاده از تجربیات دیگر کشورها در جهت سامان دهی و برطرف ساختن معضل حاشیه نشینی در کشور است و از آنجا که سامان دهی و ارتقای شرایط زندگی حاشیه‏ی شهرها بدون توجه به تجربه‏ی دیگر کشورها، به ویژه ممالک جهان سوم، وارد شدن در عرصه‏ی آزمون و خطاست و موجب از بین رفتن بسیاری از منابع و فرصت‏ها می‏شود، بررسی مسأله‏ی حاشیه‏نشینی در دیگر شهرهای جهان و آگاهی از نتایج برنامه‏ها و پروژه‏های مختلف اجرا شده در مناطق جهان بستر مناسبی را برای بهره‏برداری از منابع مادی و غیرمادی این مناطق جهت سامان دهی فراهم می‏کند

 

نگرشی از درون به پديده حاشيه نشينی- اسلام آباد کرج

 

نويسنده : سپيده پارساپژوه
در اين مقاله سعی شده است تا با نگرشی از درون و بر پايه روش های کيفی به پديده حاشيه نشينی توجه شود.


حاشيه نشينی و امنيت

 

نويسنده : دکتر بهمن کارگر

 

اين مقاله با رويکردی متن و حاشيه به بررسی تاثير حاشيه نشينی و بزهکاری پرداخته و به ارائه راهکارهای تضمين امنيت پرداخته است.

 

دوره شانزدهم - شماره 64 - دانشکده علوم انتظامی

حجم فايل 170 کيلوبايت

 

 

نوشته شده توسط سعيد شفيعا

کليه حقوق مطالب اين بخش براي سايت مرجع مديريت شهري محفوظ مي باشد

استفاده با ذکر منبع مجاز مي باشد

 

      
سیستم پیامک رایگان
فراموشی رمز عبور
نام کاربر  
رمز عبور  
پشتيباني
Powered by Saeed Shafia