فارسی | English
خانه |
پايان نامه هاي شهري |
مقالات شهري |
جستجو در مقالات و پايان نامه ها |
مفاهيم |
درباره مدیریت شهری |
قانون |
اخبار |
معرفی کتاب |
نظرات |
خدمات |
ثبت نام |
سرمایه اجتماعی:سنجش در محله و شهر:چارچوب مفهومی ۱۳۹۱/۸/۱۵
سرمايه اجتماعي,ظرفيت اجتماعي,سرمايه محله محور,اعتماد,شبکه,مشارکت,سرمایه اجتماعی,سنجش سرمایه اجتماعی, از خصوصيات سرمايه اجتماعي غني سازي کنش هاي اجتماعي و افزايش تمايل به مشارکت و اعتماد اجتماعي از جمله آثار مثبت سرمايه اجتماعي بر ابعاد اقتصادي و اجتماعي است. بورديو سرمايه اجتماعي را با نگاهي اقتصادي،

به نام خدا

 

موقعيت شما  : سايت مرجع مديريت شهري >> مفاهيم >> سرمایه اجتماعی

 لينک هاي پيشنهادي : 

                                   مفاهيم >> توسعه پايدار شهري

 

 

                                   مفاهيم >>توسعه پايدار محله اي

 

                                   مفاهيم >>کيفيت زندگي شهري

                                   مفاهيم >>مشارکت مردمي

 

 

مفهوم سرمايه در چهار دهه اخير دچار تحولات زيادي شده است. مفهوم سرمايه اجتماعي که اخيرا وارد ادبيات علوم مختلف شده است داراي شکل استعاره اي است و از عينيت کمتري برخوردار است، ضمن اينکه معاني متفاوت و کارهاي مختلف آن دامنه کاربرد اين مفهوم را بسيار زياد نموده است. سرمايه اجتماعي در پاره اي از موارد به سرمايه فردي اشاره دارد که در شبکه هاي اجتماعي گسترش ميابد و باعث ايجاد منابع قابل دسترس فردي مي شود. در پاره اي موارد نيز سرمايه اجتماعي به کيفيت روابط يا هنجارهاي رايج اشاره دارد که به عنوان دارايي جمعي قلمداد خواهد شد

از خصوصيات سرمايه اجتماعي غني سازي کنش هاي اجتماعي و افزايش تمايل به مشارکت و اعتماد اجتماعي از جمله آثار مثبت سرمايه اجتماعي بر ابعاد اقتصادي و اجتماعي است. بورديو سرمايه اجتماعي را با نگاهي اقتصادي، منبعي تسهيل کننده براي دسترسي به خدمات گروهي مي داند .در حالي که کلمن با نگاهي انساني آن را از خصوصيات ساختار هاي اجتماعي دانسته که کنشگران را براي دستيابي به مقاصدشان کمک مي کند. پوتنام نيز با نگاهي اقتصادي اين نوع سرمايه را شامل اعتماد، هنجارها و شبکه هايي که زمينه ساز ايجاد همکاري و نزديکي مي گردد ناميده است.

اولين بار ورود موضوع سرمايه اجتماعي به ادبيات مطالعات شهري در سال 1960 با کتاب جين جاکوب به اسم زندگي و مرگ شهرهاي بزرگ آمريکايي صورت گرفت. در اين کتاب رابطه سرمايه اجتماعي و نظافت شهري و برخورد با جرم و جنايت مورد بحث و بررسي قرار گرفت . اين در حالي است که عده اي نتيجه سرمايه اجتماعي را در افزايش کنترل هاي اجتماعي و نوعي هنجارمند سازي اجتماعي يافته اند .

اما بنابر چند وجهي بودن مفهوم سرمايه اجتماعي نظرات دانشمندان به اين مقوله زواياي متفاوتي را جستجو مي نمايد. بورديو و کلمن به تاثيرات سرمايه اجتماعي در افزايش پايگاه افراد و موقعيت اقتصادي توجه داشته اند، در حالي که پوتنام توجه اصلي خود را به مقياس ناحيه اي که سرمايه اجتماعي در آن مورد بررسي است، معطوف مي نمايد. هدف فوکوياما براي ارزيابي سرمايه اجتماعي توسعه اقتصادي است در حالي که براي کلمن افزايش سرمايه انساني فردي و ترقي روزافزون اقتصادي و اجتماعي مطرح است.کولمن و پوتنام، سرمايه اجتماعي را يک بهترين ابزار براي حل مشکلات جامعه مدرن مي دانند. بوک مقوله سرمايه اجتماعي را با مستقيما در اقتصاد مورد بررسي قرار مي دهد و کگس سرمايه اجتماعي را عامل موثري براي افزايش هر چه بيشتر انسجام اجتماعي و بالا رفتن توليد مي داند .

در جمع بندی کلي محققان سرمايه اجتماعي را موثر بر پايداري اجتماعي در سطح محله, کاهش دهنده هزينه هاي مبادله و توانمندساز اقتصادي, موثر بر پايداري محيطي و اقتصادي در تمام سطوح مي دانند. از خصوصيات اين سرمايه تقويت آن به واسطه هزينه شدن آن است. به بياني هر چه اين سرمايه بيشتر به کار گرفته شود باعث توليد و باتوليد آن مي شود. و هر چه بي مصرف بماند از توانايي آن کاسته شده یا به عبارتي با فرساش سرمایه اجتماعی مواجه می شود.

امروزه نیز دانشمندان و نظریه پردازانی همچون : جمیز کلمن (1966) ، گلن لوری (1970) ، بن پرات (1980) ، ویلیامسون (1981) ، بیکر (1983) و فرانسیس فوکویاما (1990) و ... تعاریف متعددی را از سرمایه اجتماعی ارائه کرده اند . برای مثال ، پیر بوردیو ، سه نوع سرمایه را شناسایی نمود که عبارت از : سرمایه های اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی بودند . او سرمایه اجتماعی را شکلی از سرمایه می دانست که به ارتباطات و مشارکت اعضای یک سازمان توجه دارد و می تواند همراه با سرمایه فرهنگی ، ابزاری برای رسیدن به سرمایه های اقتصادی باشد .

همان گونه که ملاحظه می شود ، این دیدگاه آخر در زمینه سرمایه اجتماعی ، یک دیدگاه ابزاری صرف است . به عبارتی ، از دیدگاه بوردیو ، اگر سرمایه اجتماعی نتواند موجب رشد سرمایه اقتصادی شود ، کاربردی نخواهد داشت . اما جیمز کُلمن ، بر خلاف بوردیو ، برای تعریف سرمایه اجتماعی ، از نقش و کاربرد آن کمک گرفت و تعریفی کارکردی (و نه صرفا ذهنی و نظری) از سرمایه اجتماعی ارائه داد . بر این اساس ، سرمایه اجتماعی عبارت است از : ارزش آن جنبه از ساختار اجتماعی که به عنوان منبعی در اختیار اعضا قرار می گیرد تا بتوانند به اهداف و منافع خود دست پیدا کنند .

بنا بر این ، کُلمن بر خلاف بوردیو ـ که «سرمایه اقتصادی» را به عنوان هدف نهایی در نظر گرفته بود ـ «سرمایه انسانی» را مهم تر دانسته ، و سرمایه اجتماعی را به عنوان ابزاری برای حصول به سرمایه انسانی به کار برد . پوتنام نیز یکی دیگر از محققین اخیر سرمایه اجتماعی است که سرمایه اجتماعی را مجموعه ای از مفاهیمی مانند : اعتماد ، هنجارها و شبکه ها می داند که موجب ایجاد ارتباط و مشارکت بهینه اعضای یک اجتماع می شود و در نهایت منافع متقابل آنان را تأمین خواهد کرد . او سرمایه اجتماعی را به عنوان وسیله ای برای رسیدن به توسعه سیاسی و اجتماعی ، در نظام های مختلف سیاسی می دانست و تأکید عمده وی بر مفهوم اعتماد بود .


 فوکویاما ، سرمایه اجتماعی را یک هنجار اجتماعی مي داند که  از طريق همکاری بین دو یا چند نفر را تقویت می شود و آن را محصول تعاملات چند جانبه مي داند. از دیدگاه وی سرمایه اجتماعی محصولي چون اعتماد دارد و هنجارهای اين سرمايه بر همکاری گروهي بسیار موثر است.

محققان اولیه سرمایه اجتماعی را به شکل سرمایه ای کاملا مثبت ارزیابی می کرده اند اما به تازگی منتقدان آثار سرمایه اجتماعی غیر هنجار گرا را مورد نقد قرار داده اند و سرمایه اجتماعی گروه های گانگستری يا کارتل های قدرتمند را برای عموم جامعه خطرناک دانسته اند و فاکتور نوع هنجارهای رایج در شبکه مورد ارزیابی را پراهمیت تر از قبل دانسته اند.

 

در یک دسته بندی ، سرمایه اجتماعی به سه بُعد : ساختاری ، شناختی و ارتباطی تقسیم می شود که در ادامه به بررسی هر یک از این ابعاد می پردازیم .

1 . بعد ساختاری :

این بُعد ، به سه دسته زیر تقسیم می شود :

الف : پیوندهای موجود در شبکه ، شامل : وسعت و شدت ارتباطات موجود در شبکه .

ب : شکل و ترکیب شبکه ، شامل : سلسله مراتب شبکه ، میزان ارتباط پذیری و تراکم شبکه .

ج : تناسب سازمانی ، مثلاً : تا چه انداره شبکه ایجاد شده برای یک هدف خاص ، ممکن است برای اهداف دیگر نیز استفاده شود .

2 . بعد شناختی :

این بعد که محور آن ، شناخت (یعنی فعالیّت های ذهنی ، عقلی و اندیشه ای) است ، با استفاده از زبان مشترک ، بینش مشترکی از اهداف و ارزش ها را برای اعضای شبکه فراهم می کند و مقدمه فعالیت بهینه آنان در نظام اجتماعی را فراهم می نماید و شامل : زبان ، علائم مشترک و روایت های مشترک است .

3 . بعد ارتباطی :

این بعد ، شامل مؤلّفه هایی چون : اعتماد ، هنجارها ، تعهدات ، روابط متقابل و تعیین هویت مشترک است .

اما در دسته بندی دیگری از ابعاد سرمایه اجتماعی توسط گروه «کِنِدی» در دانشگاه هاروارد ، انجام شده که در عین توجّه به متغیرهای تقسیم پیشین ، سرمایه اجتماعی را به گونه ها و ابعاد متنّوع تری تقسیم نموده است :

1 . اعتماد :

الف : اعتماد اجتماعی : شامل اعتماد به افرادی مانند : همسایه ، همکار ، فروشنده یک فروشگاه ، یک هم کیش ، پلیس و خلاصه همه کسانی است که در زندگی روزمره با آنها در ارتباط هستیم .

ب : اعتماد میان نژادهای مختلف : ممکن است سرمایه اجتماعی ، میان نژادهای مختلف (سیاه ، سفید ، زرد) بررسی شود و میزان اعتماد نژادها به همدیگر سنجیده شود .

2 . مشارکت سیاسی :

الف : مشارکت سیاسی عادی : این نوع مشارکت را می توان از روی تعداد رأی دهنده ، میزان مطالعه و حجم خرید روزنامه ها ، اطلاعات شهروندان از مسائل سیاسی روز و ... مورد اندازه گیری قرار داد .

ب : مشارکت سیاسی نقادانه : ممکن است مشارکت سیاسی عادی یک جامعه در حد پایینی باشد ، ولی همین جامعه از لحاظ مشارکت سیاسی نقادانه ، سطح بالایی داشته باشد و افراد در فعالیت هایی مثل : راهپیمایی ها ، اعتصابات ، تحریم ها ، تجمع ها ، انقلاب سیاسی و ... حضور فعال داشته باشند .

3 . مشارکت و رهبری مدنی :

الف : رهبری مدنی : نقش رهبری افراد در گروه ها ، باشگاه ها ، انجمن ها و امور شهر یا مدرسه و دانشگاه و نظایر اینها ـ که اشکال مختلف مشارکت مدنی هستند ـ ، گونه ای از سرمایه اجتماعی است .

ب : مشارکت مدنی : یعنی افراد جامعه تا چه اندازه در انواع گروه های مذهبی ، باشگاه های ورزشی ، سازمان های جوانان ، انجمن های مربوط به والدین ، گروه های و مؤسسات خیریه ، تعاونی ها و اتحادیه های کارگری ، فرهنگسراها و ... فعالیت می کنند .

4 . پیوندهای اجتماعی غیر رسمی :

این بعد ، بر خلاف بعد قبلی ، به سنجش جنبه های غیر رسمی سرمایه اجتماعی می پردازد ، مانند : تعداد دوستان یک فرد ، میزان معاشرت فرد با دوستان خود در محیط اداری و خارج از آن ، مشارکت در بازی های گروهی ، دیدار از فامیل و ... .

5 . بخشش و روحیه داوطلبی :

عضویت افتخاری شهروندان در سازمان های غیردولتی خدمات انسان دوستانه و همکاری افراد جامعه با نهادهای خیریه و داوطلبانه ، چه به صورت مالی و فکری و صرف وقت ، از این قبیل سرمایه های اجتماعی است .

6 . مشارکت مذهبی :

مذهب نقش خیلی مهمی در سرمایه اجتماعی ایفا می کند . افراد بر حسب دین و مذهبی که دارند ، ممکن است منشاء مشارکت باشند . مانند : فعالیّت در امور مساجد و تکایا ، کلیساها و یا اماکن مذهبی و زیارتی . 7 . عدالت در مشارکت مدنی :

در برخی جوامع تمایل به سوی افراد متمکن ، تحصیلات عالیه و نژاد خاصی است و بالعکس در برخی جوامع دیگر ، افراد فقیر در اولویت قرار دارند . از آن جا که این عوامل در سلامت جامعه مهم هستند ، اندازه گیری میزان تساوی افراد مختلف در مشارکت های اجتماعی ، حائز اهمیت است .

8 . تنوع معاشرت ها و دوستی ها :

هر چه فرد با : افراد ، طبقات و گروه های بیشتر و متعلق به نژادها و مذاهب مختلف در ارتباط باشد و با آنها رابطه دوستی برقرار کرده باشد ، به همان اندازه موجب افزایش سرمایه اجتماعی شده است .

 

در اینجا چند نمونه از سرمایه های اجتماعی مورد تهدید در جامعه خودمان را مرور می كنیم:

۱) هرچه اعتماد و حس ارزشمند بودن افراد در جامعه ای بالاتر باشد جامعه پویاتر شده و فعالیت و مشاركت و گذشت در آن جامعه بیشتر خواهدشد لكن متأسفانه مشاهده میشود كه بعضی از افراد دچار نوعی انزوای اجتماعی شده اند كه نشانه ركود سرمایه اجتماعی است.

۲) هرچه سرمایه اجتماعی بالاتر باشد آستانه تحمل افراد نسبت به بزهكاریها و انحرافات بالاتر می رود و جامعه سالمتر و پاكتر خواهدبود. در این مورد با كاهش سن اعتیاد وكاهش زمان دسترسی یك فرد معمولی و متعادل به موادمخدر ،افزایش آمار بزهكاران و تعهد دادگان به دادگستری و پاسگاههای انتظامی و افزایش آمار مرگ معتادان در هر سال، می توان دریافت كه نوعی تزلزل در انسجام اجتماعی و نیز شكاف فرهنگی اجتماعی كه از تبعات كاهش سرمایه اجتماعی است در حال فراگیر شدن است.

۳) در جامعه ای كه سرمایه اجتماعی بالا باشد مدیران دارای همكاری و مشاركت با یكدیگر هستند تا به هدف طراحی شده برسند و مردم نیز تقریباً دارای رضایتمندی و حمایت هستند كه این مسئله خود بخود باعث افزایش اعتماد مردم نسبت به یكدیگر و مدیران خود است كه جای بسی تفكر و اندیشیدن دارد زیرا مردم به رفتار نخبگان و مدیران با یكدیگر كاملا توجه داشته و از رفتار آنها تأثیر می پذیرند و عمل میكنند.

۴) در جامعه ای كه سرمایه اجتماعی دچار ركود شود هركس به دنبال این است كه فقط جایگاه خود را بالاتر ببرد و توجه او نسبت به دیگر افراد جامعه اش بسیار كاهش یافته كه این حس خود بخود باعث گسست و انفصال اجتماعی می شود.

۵) در جامعه ای كه سرمایه اجتماعی بالا باشد، افراد آن جامعه بعلت داشتن پیوند و حس همیاری و روحیه كار گروهی سرمایه اقتصادی خود را برای جامعه خود در جریان و گردش قرار می دهند تا هم خود از سرمایه و ثروتشان بهره مند شوند و هم دیگر افراد جامعه از این سرمایه گذاری بهره ببرند تا آن جامعه در مسیر رشد سریعتر حركت كند و به توسعه پایدار برسد، اما باتوجه به حصول سرمایه های فراوان و میلیاردی در چند سال اخیر در محیط اجتماعی ما، این امكانات مالی در جهت تفریحات و لوكس خری و گاهی انحرافات هزینه شده است و موجب افزایش تورم و كاهش درآمد و نهایتاً ركود اقتصادی شده است كه این جریان خود بخود باعث تأثیر منفی بر سرمایه های اجتماعی و ركود آن در جامعه شده است.

 

مقالات موجود در سايت مرجع مديريت شهري:

 

 بررسی رابطه توسعه پايدار اجتماعی و سرمايه اجتماعی نمونه : ساکنان محله غيررسمی شميران نو

 

نگارندگان : محمد علی شفيعا/ سعيد شفيعا

انتشار يافته در مجله علمي پژوهشي جامعه شناسي کاربردي - جلد 23 شماره 2 صفحات 139-164- حجم فايل پي دي اف 423 کيلوبايت.

  توسعه شهرها و تمرکز منابع در نقاط محدود، زمينه ساز جذب جامعه بشری به اين پهنه‌های انسان ساز شده است. نياز اقشار کم درآمد به مسکن شهری، باعث افزايش تقاضا برای بازار غيررسمی مسکن شده و اسکان غيررسمی نوعی از سکونت در شهرها را پديد آورده است. مشکلات فراوان اين سکونتگاه‌ها برای توسعه پايدار شهری، مديران شهری را به فکر تغييراتی در اين سکونتگاه‌ها انداخته است، تا زمينه ساز کاهش طردشدگی و عدم انسجام اجتماعی اين محلات گردد. سرمايه اجتماعی به عنوان دارايی که در ميان اجتماعات اين سکونت­گاه‌ها جاری است، راه حلی مناسب برای کاهش هزينه‌های عمومی و ساماندهی اين محلات به شمار می‌آيد. اين مقاله نتيجه پژوهشی با هدف ارزيابی تأثيرات سرمايه اجتماعی بر توسعه پايدار اجتماع غير رسمی شميران نو است، که با روش تحقيق توصيفی- پيمايشی و جمع آوری 400 نمونه آماری از طريق پرسشنامه انجام شده است. هدف پژوهش، بررسی اثرگذاری سرمايه اجتماعی در پايداری اجتماعی يک محله غيررسمی است. بنابراين، در صورت تحقق اين رابطه، مسيری درونزا و پايدار برای پايدارسازی اجتماعات غيررسمی تأييد می‌شود. در ضمن، اين مهم هدفی کاربردی برای شهرداری‌ها بوده، در راستای مبانی نظری توسعه پايدار سکونتگاه‌های غيررسمی است. نتايج نشان مي­دهد، رابطه مثبت و معناداری ميان سرمايه اجتماعی و شاخص‌های توسعه پايدار اجتماعی برقرار است که به وسيله اتصال به شبکه‌ها و اعتماد، تقويت مي­گردد. در اين ميان شورای محله به عنوان مهمترين رکن اين رابطه، بايد بيشتر مورد توجه قرار گيرد و هر اقدامی که باعث مردمی شدن اين شورا گردد، گونه‌ای از روش‌های ظرفيت سازی به شمار می‌رود. بر اساس تحليل چند متغيره، اعتماد و اتصال به شبکه‌های اجتماعی، بيشترين اهميت را برای دستيابی به توسعه پايدار اجتماعی بازی می‌کنند. در نهايت، مشخص گرديد که استفاده از مؤلفه‌های غيررسمی سرمايه اجتماعی روش بالفعل و توسعه مؤلفه‌های رسمی سرمايه اجتماعی، روش بالقوه دستيابی به توسعه پايدار اجتماعی خواهند بود.

واژه‌هاي کليدي : ظرفيت سازي، سرمايه اجتماعي، محله غيررسمي، شميران نو، توسعه پايدار اجتماعي،

 

 

سنجش اعتماد اجتماعی و عوامل موثر بر آن در مراکز شهرستانهای چهار محال بختياری

نويسنده: محمود کتابی ، مهدی اديبی سده ، وحيد قاسمی و ستار صادقی ده چشمه

انتشاريافته در دوره 21, شماره 4 - ( زمستان 1389) فصلنامه جامعه شناسي کاربردي - حجم فايل زيپ 246 کيلوبايت

اعتماد اجتماعی، به عنوان مهم‌ترين سازه سرمايه اجتماعی و از مهم‌ترين مفاهيم مطرح در حوزه علوم اجتماعی معاصر است. چرخش ساختار اجتماعی و تغييرات همه جانبه در عرصه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی و سياسی جامعه مدرن، و مخاطرات ناشی از اين تغييرات توجه به اين مفهوم را جدی ساخته است ولی اين بدان معنی نيست که انديشمندان کلاسيک بدان توجهی نداشته اند. با اهميت يافتن اعتماد اجتماعی در جامعه معاصر، به تدريج اين مفهوم در نزد سياستگذاران، برنامه ريزان و دولتمردان از جايگاه خاصی برخوردار شد تا جايی که سنجش سرمايه اجتماعی و به تبع آن اعتماد اجتماعی در قانون برنامه توسعه اقتصادی،اجتماعی کشور، نيز مورد توجه قرار گرفت. بر اين اساس اين پژوهش با هدف اطلاع از ميزان اعتماد و شناخت از مهمترين عوامل موثر و مرتبط با آن در استان چهارمحال و بختياری و پاسخ به اين سوال اساسی انجام گرفته است که: ميزان اعتماد اجتماعی در مراکز شهرستانهای استان چه حد است؟ و مهمترين عوامل موثر و مرتبط با آن کدامند؟ در اين تحقيق با توجه به مهمترين ديدگاههای نظريه پردازان کلاسيک و معاصر (دورکيم، وبر، تونيس، پاتنام، بورديو، فوکوياما، گيدنز، اريکسون، افه و ديگران) و همچنين تحقيقات داخلی و خارجی انواع اعتماد بين شخص، بنيادی، عمومی، سازمانی، اعتماد سياسی و اعتماد به مشاغل و مناصب به عنوان زيرشاخه های اعتماد اجتماعی انتخاب شدند. شيوه تحقيق پيمايشی و با نمونه ای به حجم 612 نفر در 6 شهر مرکز استان انجام گرفت. حجم نمونه پس از آزمون مقدماتی و محاسبه q,p بوسيله فرمول کوکران انتخاب و به شيوه مطبق متناسب نمونه گيری انجام و اطلاعات جمع آوری گرديد.بدين ترتيب اعتماد اجتماعی مورد سنجش و ارتباط آن با متغيرهای احساس امنيت، دينداری، عملکرد دولت، قانونگرايی، پنداشت از ميزان دينداری مردم، احساس عدالت و ارزشهای اخلاقی مورد بررسی قرار گرفت.. برآيند کلی تحقيق نشان می دهد که بجز اعتماد بنيادی و بين شخص، ميزان اعتماد در بقيه انواع فوق در حد متوسط و پايين تر از حد متوسط بوده است و متغيرهای ارزشهای اخلاقی، عملکرد دولت و قانونگرايی دارای بيشترين همبستگی با اعتماد اجتماعی بوده است. متغيرهای دينداری، احساس امنيت و پنداشت از ميزان دينداری مردم در جامعه نيز با اعتماد اجتماعی دارای ضريب همبستگی معنی داری بوده اند.

 

 

شكل‏گيري سرمايه اجتماعي و فراتحليل عوامل موثر بر آن در کلانشهر تهران

 

نویسنده : محمدجواد ناطق‏ پور ، سيداحمد فيروزآبادي

انتشاریافته در نامه علوم اجتماعي (دوره: 28, شماره: 2) صفحه 160 تا 190 - حجم فایل زیپ 207 کیلوبایت

در اين مقاله به بررسي مفهوم و نظريه‏هاي شكل‏ گيري سرمايه اجتماعي پرداخته شده و با روش فراتحليل، تعدادي از پژوهش‏هاي انجام شده در مورد سرمايه اجتماعي در ايران بررسي شد. يافته‏هاي اين پژوهش نشان مي‏دهد متغيرهاي سن، تحصيلات، تاهل، شاغل بودن و درآمد به جز با عنصر اعتماد با ساير عناصر سرمايه اجتماعي اعم از آگاهي و توجه به امور عمومي، اعتماد، مشاركت‏هاي رسمي و غيررسمي رابطه مستقيم دارد. و مردان در آگاهي و توجه به امور عمومي و مشاركت رسمي نقش بيشتري نسبت به زنان دارند و مشاركت غيررسمي زنان بيشتر مي‏باشد و در ميزان اعتماد تفاوتي بين زن و مرد ديده نمي‏شود.

در این مقاله تحلیل مناسبی از تمامی پژوهش هاي انجام شده در این حیطه در کشور ایران مشاهده می شود که ارتباطات به دست آمده بین شاخص های با اهمیت سرمایه اجتماعی و سایر شاخص ها را جمع بندی کرده است.

 

سرمایه اجتماعی و توسعه اقتصادی-اجتماعی در کلانشهر تهران


انتشار یافته در رفاه اجتماعی – شماره ششم – شماره 23

نویسنده : سید احمد فیروزآبادی – حسین ایمانی جاجرمی

سوال محوری این است که آيا بين سرمایه اجتماعی و عناصر تشکیل دهنده آن در سطح تحلیل مناطق و میزان توسعه یافتگی مناطق شهر تهران رابطه ای وجود دارد یا خیر؟. نهایتا این پژوهش نشان داد سرمایه اجتماعی مناطق رابطه مثبتی با توسعه مناطق شهری در تهران دارد و مناطق توسعه یافته تر از میزان بیشتری از اعتماد عمومی,آگاهي ,مشارکت رسمی وغیررسمی برخورداند.

 

منطق فازی به مثابه روشی نوین در محاسبات سرمایه اجتماعی


انتشار یافته در فصلنامه راهبرد – شماره 40 – تابستان

1385 نویسنده : عباس طلوعی اشلقی و اسماعیل کاووسی

علی رقم تلاش های انجام شده برای سنجش سرمایه اجتماعی, اين مفهوم دارای ابعاد پنهان و آثار غیر منتظره ای است که روش های نرمال به بررسی آنها نمی پردازد. روش های فازی در این مقاله به جهت سنجی این سرمایه به شکلی جدید به کار برده شده است.

 

 

 

 

فقر و سرمایه اجتماعی

انتشاریافته در رفاه اجتماعی – سال هفتم – شماره

نویسنده : محمدجوادزاهدی-امیر ملکی-امیرارسلان حیدری

این پژوهش به ارزیابی ارتباط میان فقر و سرمایه اجتماعی پرداخته است و نتیجه گرفته است فقر بر سرمایه اجتماعی اثر منفی دارد. از سویی با افزایش سرمایه اجتماعی می توان بر فقر اثرگذار بود.

 

تاثیر تخریب محله غربت بر سرمایه اجتماعی اهالی محله

 

انتشاریافته در رفاه اجتماعی – سال هفتم – شماره 28

نویسنده : هادی برغمدی

این پژوهش توصیفی-تحلیل سعی دارد اثر تخریب محله ناهنجار غربت را بر سرمایه اجتماعی محله خاک سفید ارزیابی کنید. نهایتا این تخریب با اثرگذاری منفی ارزیابی می شود و بر اعتماد, انسجام و همبستگی اجتماعی تاثیر گذاشته است.

 

سرمايه اجتماعي به مثابه يك سيستم پيچيده

 

نويسنده(گان): مريم شريفيان ثاني، اميد ملكي سعيدآبادي

انتشاريافته در فصلنامه علمی پژوهشي رفاه اجتماعی - سال ششم - شماره 23 - حجم فایل زیپ 213 کيلوبايت

طرح مساله: سوال محوري اين مقاله اين است كه آيا بين سرمايه اجتماعي و عناصر تشكيل دهنده آن در سطح تحليل مناطق و ميزان توسعه يافتگي مناطق، در شهر تهران رابطه اي وجود دارد يا خير؟

روش تحقيق: در اين پيمايش، جامعه آماري، جمعيت شانزده سال به بالاي مناطق تهران است كه با نمونه گيري خوشه اي متناسب با حجم 1759 نفر در سطح مناطق بيست و دو گانه شهر تهران انتخاب گرديده اند.

يافته ها: در بخش يافته ها نمره سرمايه اجتماعي و هفت عنصر مفهومي آن شامل آگاهي، اعتماد عمومي، اعتماد نهادي، مشاركت رسمي، مشاركت غيررسمي خيريه اي، مشاركت غيررسمي هميارانه و مشاركت غيررسمي مذهبي محاسبه گرديده است و در ارتباط با وضعيت توسعه مناطق قرار گرفته است.

نتايج: سرمايه اجتماعي مناطق، رابطه مثبتي با توسعه مناطق شهري در تهران دارد و مناطق توسعه يافته تر از ميزان بيشتري از اعتماد عمومي، آگاهي، مشاركت رسمي و مشاركت هاي غير رسمي هميارانه برخوردارند و به گونه معناداري مشاركت غير رسمي مذهبي كمتري دارند و اعتماد نهادي و مشاركت هاي غير رسمي خيريه اي، در همه مناطق به صورت يكسان بوده و تفاوت معناداري نداشت.

 

 كارپايه مفهومي و مفهوم سازي سرمايه اجتماعي (با تاكيد بر شرايط ايران)

 

انتشاريافته در فصلنامه پژوهشي رفاه اجتماعي - سال ششم - شماره 23 - حجم فایل زيپ 322 کيلوبايت

نويسنده: پرويز پيران، ميرطاهر موسوي، مليحه شياني

طرح مساله: مقاله حاضر با نگاهي به مفهوم و سازه (Construct) به عنوان سنگ بناي هر بحث و مساله اي علمي و به جايگاه شاخص سازي به عنوان ابزار فرود آمدن از دنياي انتزاع و عرصه نظر به حيطه هاي پر شر و شور زندگي، بر اين نكته تاكيد روا مي دارد كه علم با جوهر يا ذات مباحث و مسايل كه موضوع هستي شناسي است سروكار ندارد و به پديده ها بدان سان كه ادراك و مشاهده مي شوند پرداخته و در عرصه شناخت شناسي به بحث مي پردازد.

روش: سرمايه اجتماعي (Social Capital) با استعانت از روش كتابخانه اي به عنوان مفهومي كه چون بسياري از مفاهيم علوم اجتماعي و انساني سهل و ممتنع است، مورد چند و چون قرار گرفته، ادعا مي شود كه اين مفهوم سخت پيچيده و داراي ابعادي متنوع است.

يافته ها و نتايج: مقاله با ارايه تعاريفي كه از سوي متفكران مختلف در محدوده اي نود ساله مطرح شده اند به كليد واژه هاي پايه ايي به كار رفته در تعاريف اشاره مي نمايد، تعاريفي كه كارپايه يا چارچوب سرمايه اجتماعي را پديد مي آورد. به هنگام معرفي كارپايه مفهومي به كاركردهاي گوناگون آن نيز اشاره شده است. بالاخره آن كه ابعاد مختلف سرمايه اجتماعي به نحوي گذرا مورد بحث قرار گرفته، كوشش هاي به عمل آمده در جهت مفهوم سازي (Conceptualization) معرفي گرديده اند.

 

تاثیر سرمایه اجتماعی کیفیت زندگی ساکنان محلات شهر

 

نويسنده : الهام غياثوند

انتشار یافته در فصلنامه مهندس مشاور -  شماره 45 - پائیز 88 - ص 22 تا 28- حجم فایل 259 کیلوبایت

این مقاله با معرفی دیدگاه های مرتبط با کیفیت زندگی, کیفیت کالبدی را به چهار گروه عمده تسهیلات کالبدی و خدماتی, امنست و ایمنی , ترافیک و حمل و نقل و متغییرهای محیطی تقسیم نموده است. سپس رابطه معنادار میان سرمایه اجتماعی و کیفیت محیطی را مورد تایید قرار داده است . ضمنا ارتباط مثبت میان سرمایه اجتماعی و رضایت کلی از محله و احساس علاقه را یکی از یافته های بسیار مهم این تحقیق دانسته که برنامه ریزان شهری را ترغیب به برنامه ریزی برای افزایش سرمایه اجتماعی و آثار مثبت بر محیط محله نموده است.نمونه گیری این تحقیق در 5 محله منطقه 10 تهران انجام شده است.

 

كيفيت زندگي شهروندان و رابطه آن با سرمايه اجتماعي

 

 

 

 

دوفصلنامه علوم اجتماعي دانشگاه فردوسي مشهد ، شماره501 - حجم فايل زيپ 258 کيلوبايت

عنوان:كيفيت زندگي شهروندان و رابطه آن با سرمايه اجتماعي در شهر مشهد

نويسنده:محسن نوغاني،احمدرضا اصغرپور ما سوله،شيما صفا،مهدي كرماني

 

كيفيت زندگي داراي دو بعد اساسي عيني و ذهني است. در اين پژوهش رابطه سرمايه اجتماعي با كيفيت زندگي و دو بعد اصلي آن مورد بررسي قرار گرفته است. تحليل داده هاي حاصل از پيمايش انجام شده در شهر مشهد نشان داد كه سرمايه اجتماعي در تبيين متغير كيفيت زندگي بيش از درآمد و تحصيلات داراي اهميت است. همچنين در بررسي رابطه متغيرهاي مستقل با دو نوع كيفيت زندگي عيني و ذهني روشن شد كه سرمايه مادي (درآمد) بيش از ديگر متغيرها بر كيفيت زندگي عيني افراد مؤثر است. در حالي كه سرمايه اجتماعي بيش از ديگر متغيرها مي تواند كيفيت زندگي ذهني افراد را بهبود دهد. البته ميزان تاثيرگذاري درآمد بر كيفيت زندگي ذهني و ميزان تاثيرگذاري سرمايه اجتماعي بر كيفيت زندگي عيني هم قابل توجه است. علاوه بر دو متغير فوق، سرمايه انساني (تحصيلات) نيز تاثير مثبتي بر دو نوع كيفيت زندگي داشته است.

 

 

مولفه هاي سرمايه اجتماعي اسلامي

 

انتشار يافته در شماره 17 مجله راهبرد از صفحه 124-142- حجم فايل زيپ 144 کيلوبايت

نويسنده : عباس کوهکن

هر چند سرمايه اجتماعي ديدگاهي است که از غرب ايجاد شده است اما با موشکافي فرهنگ اسلامي مي توان مفاهيم مرتبط با آن را به زبان جديدي پيدا نمود. اين مقاله با مراجعه به متون اسلامي در تلاش است مولفه هاي سرمايه اجتماعي اسلامي را شناسايي نمايد

 

 

 نقش سرمايه ي اجتماعي در توسعه ي پايدار محله اي (نمونه : كوي سجاديه مشهد)

 

 

 

 

انتشاريافته در دوفصلنامه جغرافيا و توسعه ناحيه اي ، شماره 12 0 حجم فايل زيپ 316 کيلوبايت
نويسنده :دكتر براتعلي خاكپور ، دكتر عزت الله مافي ، عليرضا باوان پوري
گسست در ساختار فضايي- اجتماعي شهرها در روند برنامه هاي توسعه اي حاضر، موجب ناكارآمدي طرح‌هاي توسعه شده و نگاه كلان و شهر مقياس را متوجه سلول هاي بنيادين يا محلات شهري نموده است، تا از اين سطح در جهت هدف اصلي برنامه ريزي يا بهبود كيفيت زندگي ساكنان تلاش نمايد. در اين مقاله، نگاه دارايي- مبنا، كه راه حل گراست، به جاي نگاه نياز- مبنا، كه تلقي گرا و استحقاق نگر است، مبناي كار قرارگرفته است. هم افزايي سرمايه هاي اجتماعي و توسعه‌ي محله‌اي، مؤلفه‌هاي قاعده اين تحقيق بوده كه در كوي سجاديه و در عرصه‌ي دو گود شهيد احمدي و فخار واقع در منطقه پنج شهرداري مشهد سنجش شده است. روش كار تركيبي از مطالعات اسنادي و پيمايشي است، كه با توجه به نياز مورد استفاده قرارگرفته است. روش به كار رفته توصيفي- تحليلي هم‌بستگي و تكنيك پرسشنامه، ابزار نيل به اهداف پيمايشي تحقيق بوده است. اما نتايج تحقيق نشان مي دهد كه پس از آزمون فرضيه‌ي تحقيق بر اساس يافته هاي كسب شده از پيمايش براي محدوده‌ي مطالعاتي (كوي سجاديه و عرصه‌ي دو گود فخارو شهيد احمدي) و با توجه به مشاهدات پژوهشگران مي‌توان عنوان كرد (هرچند به علت رد فرضيه تحقيق،نمي توان به صورت قاطع بيان داشت) كه مي‌توان با تقويت سرمايه‌ي اجتماعي به پايداري محله اي دست يافت، اما به سبب معناداري يا نزديك به معنادار بودن برخي از مؤلفه‌هاي سرمايه‌ي اجتماعي مي توان بيان داشت توجه به مفهوم ذهني سرمايه‌ي اجتماعي شرط انكار ناپذير تحقق مفهوم عيني پايداري است، يعني دست‌يابي به پايداري در توسعه‌ي محله‌اي، بدون توجه به پتانسيل‌هاي نهادي و انساني و بهره گيري از تمامي ظرفيت‌هاي فردي و گروهي امري غير قابل اجراست .

 

 

 

 

سرمايه اجتماعی و حکمروايي شهری

 


 نويسنده : دکتر غضنفر اکبری
اين مقاله سعی دارد با بررسی نظری حکروايي شهری و سرمايه اجتماعی به استخراج درک مناسب از ارتباطات بين اين دومفهوم بپردازد.سرمايه اجتماعی به عنوان سرمايه ای برای تسهيل حکروايي نيازمند شناسايي است. در عين حال حکمروايي خوب شهری با شناخت کنشگران شهری و کنشگران اجتماعی دخيل قابل شناسايي است و زمينه يابی سرمايه اجتماعی از درون انواع کنشگران ممکن است.حسن اين مقاله ارائه تعاريف و شناخت مناسب از هر دو مفهوم در قالب 19 صفحه است.حجم فايل 201 کيلوبايت


سنجش چارچوب ارزیابی سرمایه اجتماعی در ساختار شهری


نويسنده : دکتر سيد مجيد نادری- حميد فروزانگهر - منصورابافت يگانه
حجم فایل274 کیلو بایت - انتشار يافته در پژوهش مديريت شهری - زمستان 1387 - شماره اول
چکيده : مقاله حاضر با هدف تبيين و شناسايي مفهوم مبانی و رویکرد سرمایه اجتماعی در ساختار شهری و ارائه چارچوبی برای ارزیابی با استفاده از مستندات و پيمايشی توصيفی به ارزيابی شاخص ها و سنجه های اين چارچوب پيشنهادی در شهر مورد مطالعه پرداخته و بر نقش فضاهای عمومی شهری در بسترسازی برای تعاملات اجتماعی و مراودات شهروندی تاکيد کرده است . روش تحقیق از نوع توصیفی است که با بهره گیری از منابع و اسناد مرتبط با تحقیق از پرسشنامه در بستر تحقیق میدانی نیز بهره برده است .


بررسی جامعه شناختی عوامل کارايي شوراهای اسلامی


آقايان مصطفی ازکيا و حسين ايمانی جاجرمی در مقاله مشترک خود با استفاده از روش بنيادين تحقيق سعی در تشريح عوامل اثرگذار بر کارايي نيروهای فعال در شوراهای اسلامی شهر نموده و بحث جديد سرمايه اجتماعی را در ساختاری بسيار مشروح در اين مقاله تشريح نموده اند . حجم مقاله 1.92 مگابايت . انتشار يافته در نامه علوم اجتماعی - شماره 26 - زمستان 1384

 

 سرمایه اجتماعی در نظریات جدید


نويسنده نیر پیراهری - انتشاريافته در پژوهش نامه علوم اجتماعي سال سوم،شماره سوم،پاییز 1388- حجم فايل زيپ 252 کيلوبايت

در سال اخیر شاهد ورود واژه سرمایه اجتماعی در گفتمان های جامعه شناسی، علوم اجتماعی، اقتصاد و علوم سیاسی بوده ایم. تمرکز بر مقوله سرمایه اجتماعی به دلیل نقشی است که سرمایه اجتماعی در تولید و افزایش سرمایه های انسانی واقتصادی ایفا می کند. به همین دلیل امروزه در بررسی و تدوین شاخص های اجتماعی توسعه توسط سازمان های معتبر جهانی، سرمایه اجتماعی پایگاه خاصی را به خود اختصاص داده است. نظر به چنین اهمیتی در این مقاله سعی می شود به بررسی نظریات جدید در مورد سرمایه اجتماعی پرداخته شود.

کلمات کلیدی : سرمایه اجتماعی، سرمایه اجتماعی درون گروهی، سرمایه اجتماعی بین گروهی، اعتماد اجتماعی، روابط اجتماعی، شبکه های اجتماعی و هنجار عمل متقابل.

 

 

نوشته شده توسط سعيد شفيعا

کليه حقوق مطالب اين بخش براي سايت مرجع مديريت شهري محفوظ مي باشد

 

   استفاده با ذکر منبع مجاز مي باشد

 

 

 

 

 

 

      
سیستم پیامک رایگان
فراموشی رمز عبور
نام کاربر  
رمز عبور  
پشتيباني
Powered by Saeed Shafia